فاضلاب که از فعالیت هایی نظیر استحمام، شستشو، استفاده در توالت، آب باران، آب روان و… حاصل می شود؛ به آبی اطلاق می گردد که برای استفاده مناسب نیست. ما می توانیم با تصفیه فاضلاب آن را به آبی تبدیل کنیم که می تواند مجددا وارد محیط زیست شده و یا در طبیعت تخلیه گردد. به مجموعه ای از اقداماتی که با هدف حذف آلاینده ها از فاضلاب و تبدیل آن به پساب سالم و قابل استفاده مجدد انجام می شوند، تصفیه فاضلاب گفته می شود. این کار طی مراحلی صورت می پذیرد که در ادامه آن ها را به طور مختصر و مفید مورد بحث و بررسی قرار می دهیم.

1.    جمع آوری فاضلاب

نخستین مرحله تصفیه فاضلاب، جمع آوری آن است. برای این کار از سیستم های زهکشی زیرزمینی که فاضلاب را به یک نقطه مرکزی (تصفیه خانه) هدایت می کنند، استفاده می شود. لازم به ذکر است که عملیات مذکور می بایست توسط افراد خبره و در شرایط کاملا بهداشتی صورت بپذیرد.

2.    کنترل بو

کنترل بو یکی از مهم ترین مراحل تصفیه فاضلاب محسوب می شود. همان طور که در جریان هستید، فاضلاب حاوی مواد کثیف قابل توجهی بوده که با گذشت زمان بوی بدی می گیرند. به منظور جلوگیری از پخش شدن این بو در مناطق اطراف تصفیه خانه، نسبت به مهار بوی آن اقدام می نمایند. بدین منظور با استفاده از مواد شیمیایی کلیه عناصر تولید کننده بوی بد را خنثی می کنند.

3.    غربالگری

به مرحله ای که در طی آن اشیاء بزرگ نظیر پوشک، نوار بهداشتی، دستمال مرطوب، پلاستیک، بطری های شکسته و… را از فاضلاب بر می دارند؛ غربالگری می گویند. وجود این اشیا می تواند باعث ورود آسیب به تجهیزات تصفیه خانه شده و مشکلاتی جدی را برای ماشین آلات رقم بزند. از همین رو برداشتن آن ها با استفاده از تجهیزات مخصوص ضروری است.

4.    تصفیه اولیه

در این مرحله از تصفیه به جداسازی مواد جامد ماکرو از فاضلاب می پردازند. بدین منظور فاضلاب را در مخازن بزرگ ریخته و زمینه ای را فراهم می سازند که این مواد اضافی در سطح مخازن رسوب کنند. پس از ان لجن و زباله های ته نشین شده را با استفاده از اسکراب های بزرگ برداشته و به مرکز مخازن استوانه ای هدایت می کنند. سپس این مواد از مخازن خارج شده و فاضلاب باقی مانده به منظور انجام تصفیه ثانویه پمپاژ می گردد.

5.    تصفیه ثانویه

تصفیه ثانویه را تحت عنوان فرآیند لجن فعال نیز می شناسند. در این مرحله از تصفیه به منظور حصول اطمینان از تجزیه و تصفیه بیشتر فاضلاب، به آن لجن اضافه می کنند. سپس با پمپاژ هوا در مخزن زمینه ترکیب فاضلاب و لجن را فراهم می سازند. لازم به ذکر است که لجن استفاده شده در تصفیه ثانویه بسیار ناچیز بوده و هدف از افزودن آن، رشد باکتری های استفاده کننده از اکسیژن و از بین برنده میکروارگانیسم های کوچک است. این فرآیند باعث می شود که ذرات بزرگی در مخازن ته نشین شوند.

مراحل تصفیه فاضلاب

6.    هضم جامدات زیستی

در این مرحله کلیه مواد جامدی که در نتیجه تصفیه اولیه و ثانویه در مخازن ته نشین شده اند، به سمت هضم کننده ها رانده می شوند. هضم کننده های نام برده در دمای اتاق گرم شده و به از بین بردن پسماندهای جامد باقی مانده در فاضلاب می پردازند. جالب است بدانید که طی این فرآیند گاز متانی تولید می گردد که به عنوان منبع انرژی لازم در تصفیه خانه ها، در راستای تولید برق در موتورها یا تولید گرما در دیگ های بخار مورد استفاده قرار می گیرد.

7.    تصفیه نهایی

در این مرحله 99 درصد از ناخالصی های فاضلاب از بین می روند. کیفیت پسابی که در پایان مرحله تصفیه نهایی به دست می آید، بسیار مشابه کیفیت آب آشامیدنی است.

8.    گندزدایی

گندزدایی به منظور از بین رفتن میکروارگانیسم ها و آلاینده های باقی مانده در فاضلاب پس از تصفیه اولیه و ثانویه انجام می شود. بدین منظور فاضلاب را به مدت 20 الی 25 دقیقه راهی مخزنی که حاوی مخلوط کلر و هیپوکلریت سدیم است، می نمایند. فاضلاب به دست آمده در این مرحله را می توان در زمینه هایی نظیر آبیاری، شستن لباس و… مورد استفاده قرار داد.

9.    تصفیه لجن

لجن تولید و جمع آوری شده در فرآیند تصفیه اولیه و ثانویه را در مخازن غلیظ قرار داده تا ته نشین و از فاضلاب جداسازی شوند. فاضلابی که در این مرحله به دست می آید، به منظور تصفیه بیشتر راهی مخازن هوادهی عظیم می شود. پس از آن لجن تصفیه شده را که در مصارف کشاورزی قابل استفاده است، به محیط برمی گردانند.